අභ්යවකාශයට මනුෂ්යයාගේ පළමු ගමනට වසර 65ක් සපිරෙන මේ අවස්ථාවේ, එම ඉතිහාසගත සිද්ධිය සෝවියට් රුසියාවේ සිදු වීමට හේතු වූ දීර්ඝකාලීන විද්යාත්මක, දාර්ශනික හා සමාජීය පසුබිම පිළිබඳ නැවත අවධානය යොමුවී තිබේ. විශේෂඥයින් පවසන්නේ, 1961 දී සිදු වූ මෙම විශිෂ්ට ජයග්රහණය එක් දිනක හෝ එක් පුද්ගලයෙකුගේ උත්සාහයක් නොව, පරම්පරා ගණනාවක් පුරා ගොඩනැගුණු දැනුම සහ සිහිනයන්ගේ එකතුවක් බවයි.
1961 අප්රේල් 12 වන දින, සෝවියට් ගගනගාමියා වූ යුරී ගගාරින් (Yuri Gagarin),Vostok 1 යානයෙන් අභ්යවකාශයට ගමන් කරමින් පෘථිවිය වටා සම්පූර්ණ කක්ෂයක් සම්පූර්ණ කළ පළමු මනුෂ්යයා බවට පත්විය. මෙම සිද්ධිය First human spaceflight ලෙස ලෝක ඉතිහාසයේ හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් ලෙස සැලකේ. එය මනුෂ්යයාගේ අභ්යවකාශ ගවේෂණ යුගය ආරම්භ කළ මොහොතක් විය.
යුරී ගගාරින් (Yuri Gagarin)
1934 දී සෝවියට් සංගමයේ ග්රාමීය පවුලක උපත ලැබූ යුරී ගගාරින්, කුඩා වියේ සිටම ගුවන් යානා සහ යාන්ත්රික තාක්ෂණය පිළිබඳ දැඩි ආකර්ෂණයක් දැක්වූ බව සඳහන් වේ. ඔහුගේ පවුල දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ දුෂ්කරතා රැසකට මුහුණ දුන්නද, අධ්යාපනය සහ පුහුණුව තුළ ඔහු කැපවීමෙන් ඉදිරියට පැමිණියේය. පසුව ඔහු ගුවන් හමුදා පුහුණුව ලබා ගුවන් නියමුවෙකු ලෙස කටයුතු කරමින්, අභ්යවකාශ වැඩසටහන් සඳහා තෝරාගත් කණ්ඩායමට එක් විය.
1961 අප්රේල් 12 වන දින, Gagarin Vostok 1 යානයෙන් අභ්යවකාශයට ගමන් කරමින්, පෘථිවිය වටා සම්පූර්ණ කක්ෂයක් සම්පූර්ණ කළ පළමු මනුෂ්යයා බවට පත්විය. පැය 1යි මිනිත්තු 48ක් පමණ දිගු වූ මෙම ගමන, මනුෂ්යයා අභ්යවකාශයට යා හැකි බව ප්රථම වරට ප්රායෝගිකව තහවුරු කළේය.
යුරී ගගාරින්ගේ ගමන, Soviet space program යටතේ ක්රියාත්මක වූ විශාල විද්යාත්මක හා තාක්ෂණික උත්සාහයක ප්රතිඵලයක් විය. එය සෝවියට් සංගමය සහ එක්සත් ජනපදය අතර පැවති “Space Race” ලෙස හැඳින්වෙන තරඟයේදී සෝවියට් පාර්ශවයට වැදගත් ජයග්රහණයක් ලබා දුන්නේය.
ඔහු අභ්යවකාශයට පිටත්ව යාමේදී “Poyekhali!” (“අපි යමු!”) යන වචනය ප්රකාශ කළ බව කියවෙන අතර, එය පසුව අභ්යවකාශ යුගයේ සංකේතයක් බවට පත්විය. ඔහුගේ සරල ස්වභාවය සහ නිහතමානී භාවය නිසා, යුරී ගගාරින් ලෝකය පුරා ජනප්රිය චරිතයක් විය.
අභ්යවකාශ ගමනෙන් පසුව, ඔහු සෝවියට් සංගමයේ ජාතික වීරයෙකු ලෙස සලකනු ලැබූ අතර, ජාත්යන්තරව ද ප්රශංසාවට ලක් විය. ඔහු විවිධ රටවල් වෙත සංචාර කරමින් අභ්යවකාශ ගවේෂණයේ වැදගත්කම පිළිබඳ ප්රචාරණ කටයුතු වලට ද එක් විය.
කෙසේ වෙතත්, 1968 දී පුහුණු ගුවන් යානයක් පියාසර කරන අතරතුර සිදු වූ අනතුරකින් ඔහු මරණයට පත් විය. ඔහුගේ මරණය ලෝකය පුරාම කණගාටුවට හේතු වූ අතර, ඔහුගේ උරුමය තවදුරටත් ජීවමානව පවතින බව විචාරකයින් පෙන්වා දෙයි.
විශේෂඥයින් පවසන්නේ, යුරී ගගාරින්ගේ සාර්ථකත්වය තනි පුද්ගල ජයග්රහණයක් පමණක් නොව, විද්යාත්මක ප්රගතිය, රාජ්ය ආධාර සහ මානව සිහින එකට එක්වූ අවස්ථාවක් බවයි. ඔහු මනුෂ්යයාගේ සීමාවන් ඉක්මවා යා හැකි බව පෙන්වා දුන් අතර, පසුව ඇති වූ අභ්යවකාශ ගවේෂණයට මූලික මග පෙන්වීමක් ලබා දුන්නේය.
අද වන විට, යුරී ගගාරින් යනු අභ්යවකාශයට ගිය පළමු මනුෂ්යයා පමණක් නොව, මනුෂ්යයාගේ සීමාවන් ඉක්මවා යාමට ඇති ආශාව සහ හැකියාව නිරූපණය කරන ලෝක ප්රසිද්ධ සංකේතයක් ලෙස සැලකේ.
එහෙත්, යුරී ගගාරින්ගේ ගමනට පෙර දශක ගණනාවක් පුරා රුසියාව තුළ අභ්යවකාශය පිළිබඳ සිහින සහ න්යායන් ගොඩනැගෙමින් තිබුණි. 19වන සියවසේ සිටම විද්යාඥයන්, දාර්ශනිකයන් සහ ගවේෂකයන් මනුෂ්යයා පෘථිවියෙන් පිටතට යා හැකි බව පිළිබඳ කල්පනා කිරීමට ආරම්භ කර තිබුණි. මෙම අදහස් පසුව විද්යාත්මක පර්යේෂණ සහ ඉංජිනේරු නිර්මාණවලට මාරු විය.
මෙම ක්ෂේත්රයේ ප්රමුඛතම චරිතයක් වූයේ Konstantin Tsiolkovsky ය. ඔහු විසින් ඉදිරිපත් කළ රොකට් ගමන් සම්බන්ධ න්යායන්, බහු-අංශක රොකට් සංකල්පය සහ අභ්යවකාශ වාසය පිළිබඳ අදහස්, පසුව සෝවියට් අභ්යවකාශ වැඩසටහනේ තාක්ෂණික පදනමක් ලෙස පත්විය. Tsiolkovskyගේ කෘති එවකට ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක නොවූවත්, එය අනාගත ඉංජිනේරුවන්ට සහ විද්යාඥයන්ට මාර්ගෝපදේශයක් විය.
20වන සියවසේ මැද භාගයේදී, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, රොකට් තාක්ෂණය වේගයෙන් වර්ධනය විය. යුධ කාලීන මිසයිල තාක්ෂණය, පසුව අභ්යවකාශ ගවේෂණ සඳහා භාවිතා කිරීමට හැකි විය. මෙම තත්ත්වය යටතේ, සෝවියට් සංගමය ශක්තිමත් රාජ්ය සහයෝගය සහ මධ්යගත සැලසුම් ක්රමවේදයන් යටතේ විශාල පර්යේෂණ වැඩසටහන් ආරම්භ කළේය.
මෙම උත්සාහයන් සියල්ල එකට එකතු වූයේ Soviet space program යටතේය. විද්යාත්මක පර්යේෂණ, ඉංජිනේරු හැකියාවන් සහ රාජ්ය ආයෝජන එකට ගෙන, ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ විශාල ප්රගතියක් ලබාගැනීමට සෝවියට් පාර්ශවයට හැකි විය.
මෙය සිදුවූයේ Space Race ලෙස හැඳින්වෙන, සෝවියට් සංගමය සහ එක්සත් ජනපදය අතර තරඟකාරී පරිසරයකය. ලෝකයේ තාක්ෂණික හා දේශපාලන බලය තහවුරු කිරීම සඳහා, දෙපාර්ශවයම අභ්යවකාශ ගවේෂණයට විශාල වැය සහ අවධානය යොමු කළහ. එම තරඟය තුළ Gagarinගේ ගමන සෝවියට් සංගමයට විශාල ප්රමුඛත්වයක් ලබා දුන්නේය.
විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ, රුසියාවේ සංස්කෘතික හා දාර්ශනික පසුබිම ද මෙයට බලපා ඇති බවයි. අභ්යවකාශය පිළිබඳ සිහින, විද්යාත්මක කුතුහලය සහ මනුෂ්යයාගේ සීමාවන් ඉක්මවා යාම පිළිබඳ අදහස්, රුසියානු සමාජයේ දිගුකාලීනව පැවති බව සඳහන් වේ.
යුරී ගගාරින්ගේ ගමනෙන් පසුව, අභ්යවකාශ ගවේෂණය වේගයෙන් ඉදිරියට ගමන් කළ අතර, එය චන්ද්ර ගමන් සහ නවීන අභ්යවකාශ මධ්යස්ථාන දක්වා විහිද ගියේය. අද වන විට, ලෝකයේ රටවල් සහ පුද්ගලික සමාගම් ද අභ්යවකාශ ගවේෂණයේ සක්රීයව නිරතව සිටී.
අවසානයේ, 1961 දී සිදු වූ එම ගමන, තනි ජයග්රහණයක් ලෙස නොව, පරම්පරා ගණනාවක් පුරා සිදු වූ විද්යාත්මක උත්සාහයන්, දාර්ශනික අදහස් සහ මානව සිහින එකට එක්වූ අවස්ථාවක් ලෙස සැලකිය හැක. වසර 65කට පසුත්, එය මනුෂ්යයාගේ අභ්යවකාශ ගවේෂණයේ පළමු විශාල පියවර ලෙස තවමත් ලෝකයට මතක් කරයි.
