පෘථිවියේ ජීවත් වන අමුතුම සතුන් අතරින් එක් සත්වයෙක් ලෙස සැලකෙන “Star-nosed Mole” විද්යාඥයන්ගේ විශේෂ අවධානය දිනාගත් සත්වයෙකි. විද්යාත්මක නාමයෙන් Condylura cristata ලෙස හඳුන්වන මෙම කුඩා සත්වයාගේ මුහුණේ ඇති තරු හැඩැති නාසය බැලූ විට අමුතු හා විහිළුකාරී පෙනුමක් දක්වයි. එහෙත් එය සරල නාසයක් නොව, සත්ව ලෝකයේ තිබෙන අති සංවේදීම ඉන්ද්රියයක් ලෙස සැලකේ.
මෙම සත්වයාගේ නාසයේ “තාරකා” මෙන් විහිදුණු කොටස් 22ක් පවතින අතර, ඒවා සාමාන්ය නාසයක් ලෙස නොව අති සංවේදී අමතර ක්රියා කරයි. එය කුඩා පීස් ඇටයක ප්රමාණයේ වුවත්, ඇතුළත සංවේදී ප්රතිග්රාහක 25,000කට අධික සංඛ්යාවක් අඩංගු වේ. එය මිනිස් අතේ ඇති සංවේදී ප්රතිග්රාහක 17,000කට වඩා බොහෝ ඉහළ සංඛ්යාවකි.
විශේෂත්වය වන්නේ, මෙම සත්වයා ස්පර්ශ කරන වස්තුවක් මිනිසෙකුගේ ඇසිපිය ගසන වේගයටත් වඩා හත් ගුණයකින් වේගයෙන් හඳුනා ගැනීමට සමත් වීමයි. ඒ නිසාම ලෝකයේ තිබෙන වඩාත්ම සංවේදී ස්පර්ශ ඉන්ද්රියය ලෙස මෙම නාසය සැලකේ.
මෙම සත්වයාගේ තවත් අසාමාන්ය හැකියාවක් වන්නේ ජලය යටදී පවා “සුවඳ” හඳුනා ගැනීමට ඇති හැකියාවයි. සාමාන්යයෙන් බොහෝ සතුන්ට ජලය යට සුවඳ හඳුනා ගැනීම අපහසු වුවද, මෙම සත්වයා කුඩා වායු බුබුළු නිදහස් කර නැවත ඒවා ඇදගනිමින් ජලයේ ඇති රසායනික සලකුණු හඳුනා ගනී.
උතුරු ඇමරිකාවේ තෙත් බිම් හා වනාන්තර ප්රදේශවල ජීවත් වන මෙම සත්වයා කුඩා පණුවන්, කෘමීන් හා ජලජ සතුන් ආහාරයට ගනී. ඉතා වේගවත් සංවේදී හැකියාව නිසා අඳුරු බිම් යට පවා එය ඉතා කාර්යක්ෂමව ගොදුරු සොයා ගනී.
අමුතු පෙනුමක් ඇති නමුත්, මේ සත්වයා සත්ව ලෝකයේ විශ්මය ජනක ජෛව තාක්ෂණයක සජීවී උදාහරණයකි. සොබාදහමේ නිර්මාණශීලීත්වය හා පරිණාමයේ විශ්මිත හැකියාව පෙන්නුම් කරන මෙම සත්වයා, විද්යාඥයන්ට අදත් අලුත් අභිරහස් රැසක් ඉගෙන ගැනීමට උපකාරී වෙමින් සිටී.
